Menu

Jesteś tutaj:

13.02.2017 | VAT 2017 – nowe zasady rejestracji i ewidencji podatników

W dniu 1 stycznia 2017 r. weszła w życie ustawa o zmianie ustawy o VAT oraz niektórych innych ustaw. Przepisy tej ustawy wprowadzają m.in. zmiany w zakresie rejestracji podatników VAT, które polegają na rejestracji podatnika po przeprowadzeniu weryfikacji jego danych wskazanych w VAT-R. W sytuacji, gdy pomimo podjętych udokumentowanych prób, urząd skarbowy nie będzie miał możliwości skontaktowania się z podatnikiem lub jego pełnomocnikiem, a dane podane w zgłoszeniu rejestracyjnym są niezgodne z prawdą, organ podatkowy nie dokona rejestracji takiego podmiotu. Po zmianach przepisów urząd skarbowy ma także możliwość szybszego wykreślenia podatnika z rejestru VAT.

Jakie jest cel wprowadzenia zmian wg Ministerstwa Finansów?

Jak wyjaśniło Ministerstwo w uzasadnieniu do projektu nowelizacji, zmiany w art. 96 ustawy o VAT w zakresie rejestrowania i wyrejestrowywania podmiotów dla potrzeb VAT wiążą się z potrzebą podjęcia zdecydowanych działań mających na celu lepszą weryfikację podmiotów zgłaszających się do tego rejestru i podmiotów znajdujących się w nim. Dla celów VAT mogą rejestrować się również podmioty, których działania nie są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy o VAT, lecz nastawione są np. na wprowadzanie do obrotu „pustych” faktur lub wyłudzenia zwrotu podatku. Konieczne było zatem identyfikowanie takich podatników i uniemożliwienie im rejestracji lub szybkie ich wyrejestrowywanie.

Jak aktualnie wygląda rejestracja do VAT?

Naczelnik urzędu skarbowego, po weryfikacji danych podanych w zgłoszeniu rejestracyjnym, rejestruje podatnika jako „podatnika VAT czynnego”, a w przypadku podatników zwolnionych (którzy złożyli VAT-R), jako „podatnika VAT zwolnionego” i na wniosek podatnika potwierdza to zarejestrowanie. Wynika to ze zmienionego brzmienia art. 96 ust. 4 ustawy o VAT. W nowo dodanym do art. 96 ust. 4a ustawy o VAT wskazano, że naczelnik urzędu skarbowego nie dokona rejestracji podmiotu bez konieczności jego zawiadamiania, jeżeli spełniona zostanie choćby jedna z niżej wskazanych przesłanek:

1) dane podane w zgłoszeniu rejestracyjnym są niezgodne z prawdą,

2) podmiot ten nie istnieje,

3) mimo podjętych udokumentowanych prób nie ma możliwości skontaktowania się z nim albo jego pełnomocnikiem,

4) podmiot albo jego pełnomocnik nie stawia się na wezwania naczelnika urzędu skarbowego.

Jak tłumaczy resort finansów, celem zaproponowanej w art. 96 ustawy o VAT zmiany polegającej na dodaniu ust. 4a jest niedokonywanie rejestracji podmiotów, które złożyły zgłoszenie rejestracyjne, a w wyniku dokonywanej w trakcie procesu rejestracji weryfikacji informacji zawartych w zgłoszeniu rejestracyjnym okazuje się, że podmiot ten nie istnieje lub, mimo podjęcia udokumentowanych prób, nie ma możliwości skontaktowania się z nim albo z jego pełnomocnikiem. Mogą to być np. telefoniczne próby kontaktu, z których pracownik organu podatkowego ma prawo sporządzić notatki. W takiej sytuacji organ rejestrujący nie dokonuje rejestracji takiego podmiotu jako podatnika VAT czynnego lub zwolnionego.

Brak rejestracji oznacza, że podmiot nie zostanie umieszczony w bazie on-line podatników, co będzie stanowiło informację dla potencjalnych kontrahentów, że mogą mieć do czynienia z podmiotem nierzetelnym.

Nowe zasady dotyczą również rejestracji przez pełnomocnika

W przypadku rejestracji podmiotu przez pełnomocnika, dodatkowo wprowadzono ust. 4b w art. 96 ustawy o VAT, którym nałożono odpowiedzialność na pełnomocnika za zaległości podatkowe nowo zarejestrowanego podatnika VAT. Jak wynika z tego przepisu, w przypadku zarejestrowania podatnika, którego zgłoszenie rejestracyjne zostało złożone przez pełnomocnika, pełnomocnik odpowiada solidarnie wraz z zarejestrowanym podatnikiem do kwoty 500.000 zł za zaległości podatkowe podatnika powstałe z tytułu czynności wykonanych w ciągu 6 miesięcy od dnia zarejestrowania podatnika jako podatnika VAT czynnego.

Reguła ta nie ma zastosowania, jeżeli powstanie zaległości podatkowych nie wiązało się z uczestnictwem podatnika w nierzetelnym rozliczaniu podatku w celu odniesienia korzyści majątkowej.

Wykreślenie podatnika z rejestru

art. 96 ust. 9 ustawy o VAT wskazano przypadki, kiedy naczelnik urzędu skarbowego wykreśla z urzędu podatnika z rejestru VAT bez konieczności zawiadamiania o tym.

Wykreślenie podatnika z rejestru nastąpi, jeśli okaże się, że na przykład podatnik taki nie istnieje lub mimo udokumentowanych prób nie ma możliwości skontaktowania się z nim albo z jego pełnomocnikiem albo podane w zgłoszeniu rejestracyjnym dane okażą się niezgodne z prawdą. Ma to również zastosowanie w przypadku niezgodności z prawdą danych podanych przez podatnika w złożonej przez niego aktualizacji VAT-R.

NSA w wyroku z dnia 5 kwietnia 2016 r., sygn. akt I FSK 1466/14, wyjaśnił, że wskazanie przez podatnika, jako adresu jego siedziby, miejsca, w którym nie prowadził działalności gospodarczej, można uznać za tworzenie formalnych pozorów jego istnienia. Pod wskazanym adresem znajdowało się bowiem wyłącznie tzw. wirtualne biuro. Przy czym, jak wynikało z umowy wynajmu „wirtualnego biura”, usługa ta ograniczała się do udostępnienia przez właściciela adresu i przekierowania korespondencji. Nie obejmowała ona obsługi biurowej i księgowej. Pod wskazanym adresem nie znajdowała się również dokumentacja podatnika.

Jak można zauważyć, nowe przepisy ustawy o VAT wskazują sytuacje, kiedy naczelnik urzędu skarbowego usunie z rejestru podatników VAT podmiot, który nie powinien w nim figurować, czy to z powodu faktycznego zaprzestania wykonywania czynności opodatkowanych, czy z uwagi na wykonywanie czynności, którym trudno przypisać miano działalności gospodarczej.

Przy czym podatnik, który zawiesza wykonywanie działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, powinien poinformować o wykonywaniu czynności podlegających opodatkowaniu VAT właściwego naczelnika urzędu skarbowego, wskazując okres, w którym będzie je wykonywał. Podatnik składa stosowne zawiadomienie:

a) przed dniem zawieszenia działalności gospodarczej lub

b) przed dniem rozpoczęcia wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem VAT, które będzie wykonywał w okresie, gdy zawiesił działalność gospodarczą.

W zależności od wystąpienia jednej z tych sytuacji naczelnik urzędu skarbowego odpowiednio:

  • nie wykreśli podatnika z rejestru lub
  • przywróci jego rejestrację na okres, w którym będzie on wykonywał czynności podlegające opodatkowaniu VAT.

Wynika to z art. 96 ust. 9b i 9c ustawy o VAT.

Zdaniem resortu rozwiązanie to ma służyć utrzymaniu rejestru podatników VAT czynnych w jak najbardziej aktualnym stanie, chroniąc tym samym uczciwych podatników, którzy oczekują, że dostępna baza on-line podatników jest aktualna i zakup od podmiotów w niej wymienionych zmniejszy ryzyko podatkowe związane z weryfikacją kontrahenta.

Z dniem wznowienia wykonywania działalności podatnik ponownie zostaje zarejestrowany bez konieczności składania zgłoszenia rejestracyjnego jako podatnik VAT, ze statusem takim, jaki posiadał w momencie zawieszenia (art. 96 ust. 9g ustawy o VAT).

W przypadkach niezłożenia przez podatnika deklaracji za 6 kolejnych miesięcy lub 2 kolejne kwartały, złożenia przez 6 kolejnych miesięcy lub 2 kolejne kwartały deklaracji tzw. zerowych czy też wystawiania przez niego „pustych” faktur, przed wykreśleniem organ podatkowy powinien podjąć próbę kontaktu z podatnikiem w celu wyjaśnienia, czy zachodzą przesłanki do wykreślenia go z rejestru podatników. Jeżeli po wezwaniu podatnik udowodni, że pomimo braku deklaracji za wskazany okres prowadzi opodatkowaną działalność gospodarczą i niezwłocznie złoży brakujące deklaracje oraz udowodni, że składanie deklaracji „zerowych” wynika ze specyfiki prowadzonej działalności, zaś wystawienie „pustych” faktur związane było z pomyłką lub odbyło się bez jego wiedzy, nie zostanie on wykreślony z rejestru (art. 96 ust. 9d-9f ustawy o VAT).

Nawet gdy naczelnik urzędu skarbowego wykreśli podatnika z rejestru podatników, to przywróci to zarejestrowanie bez konieczności składania zgłoszenia rejestracyjnego, jeżeli podatnik udowodni, że mimo wystąpienia sytuacji wskazanych w art. 96 ust. 9 oraz w ust. 9a pkt 2 ustawy o VAT, prowadzi opodatkowaną działalność gospodarczą i jednocześnie w przypadku, gdy był zobowiązany do złożenia deklaracji, a ich nie składał – niezwłocznie złoży brakujące deklaracje (art. 96 ust. 9h). Przywrócenie zarejestrowania podatnika bez konieczności składania zgłoszenia rejestracyjnego może nastąpić również w sytuacji, gdy podatnik został wykreślony z rejestru w związku z wystawianiem „pustych” faktur, a wykaże, że prowadzi działalność gospodarczą, zaś wystawienie takich faktur było wynikiem pomyłki lub nastąpiło bez wiedzy podatnika (art. 96 ust. 9i ustawy o VAT).

Natomiast dodanie ust. 10a w art. 96 ustawy umożliwia usunięcie z rejestru podatników VAT czynnych podatników, którzy wykonują wyłącznie czynności zwolnione, z jednoczesnym pozostawieniem ich w rejestrze ze statusem podatników VAT zwolnionych, w sytuacji gdy podatnicy ci w składanych deklaracjach podatkowych przez 6 kolejnych miesięcy lub 2 kolejne kwartały wykazują wyłącznie sprzedaż zwolnioną z VAT, ale nie złożyli stosownego zgłoszenia aktualizacyjnego do urzędu skarbowego. Przepis ten nie ma zastosowania, jeżeli z wyjaśnień złożonych przez podatnika wynika, że brak wykazanej w deklaracjach sprzedaży innej niż zwolniona związany jest ze specyfiką prowadzonej działalności, a nie z zaprzestaniem wykonywania innej sprzedaży (art. 96 ust. 10b ustawy). Jednocześnie w przypadku, gdy po usunięciu przez naczelnika urzędu skarbowego podatnika z rejestru podatników VAT czynnych podatnik wykaże, że jednak nie powinien utracić statusu podatnika VAT czynnego, wówczas naczelnik urzędu skarbowego przywróci jego zarejestrowanie, bez konieczności składania VAT-R (art. 96 ust. 10c ustawy).

W przepisie przejściowym (art. 12 ust. 1 ustawy nowelizującej) wskazano, że wprowadzone zmiany w art. 96 ustawy o VAT mają zastosowanie do zgłoszeń rejestracyjnych złożonych od 1 stycznia 2017 r., przy czym nowo wprowadzane zasady związane z rejestrowaniem oraz z wyrejestrowywaniem podatników znajdą z reguły zastosowanie również do zgłoszeń rejestracyjnych złożonych przed tą datą.

Wykreślanie z rejestru podatników VAT UE

Biorąc pod uwagę to, że kluczową rolę w mechanizmach wyłudzeń podatku VAT odgrywają podatnicy VAT UE w związku z wprowadzonymi do art. 97 ustawy o VAT zmianami, organ podatkowy wykreśli podatnika z rejestru podatników VAT UE, gdy za 3 kolejne miesiące lub 1 kwartał złoży on deklaracje, w których nie wykaże sprzedaży oraz nabyć towarów lub usług z kwotami podatku do odliczenia, a także, gdy przez okres 3 kolejnych miesięcy nie złoży informacji VAT UE. Zmiana w art. 97 ust. 16 ustawy o VAT dotyczy wykreślenia podatnika z rejestru jako podatnika VAT UE, a w konsekwencji wykreślenia go jako podatnika VAT.

Podstawa prawna

Ustawa z dnia 11.03.2004 r. o VAT (Dz. U. z 2016 r. poz. 710 ze zm.)

Ustawa z dnia 1.12.2016 r. o zmianie ustawy o VAT oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2024)

Źródło: Gazeta Podatkowa nr 1 (1355) z dnia 2.01.2017r.