Menu

Jesteś tutaj:

18.05.2017 | Prawomocny wyrok karny a pełnienie funkcji w organach spółki z ograniczoną odpowiedzialnością lub spółki akcyjnej

Zdarzają się sytuacje, kiedy osoba zasiadająca w organach spółki prawa handlowego zostaje skazana prawomocnym wyrokiem sądu.

Jakie konsekwencje pociąga za sobą wyrok?

Czy osoba skazana może pozostać na swoim stanowisku, wpływając na dalsze losy spółki? Przyjrzyjmy się temu bliżej.

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji albo spółka akcyjna w organizacji z chwilą wpisu do rejestru stają się odpowiednio spółką z ograniczoną odpowiedzialnością albo spółką akcyjną i uzyskują osobowość prawną. Osoba prawna działa przez swoje organy, w sposób przewidziany w ustawie i w oparciu o umowę lub statut. Spółkę, zarówno z ograniczoną odpowiedzialnością jak i akcyjną, reprezentuje zarząd.

Nadzór nad sprawami spółki może być sprawowany przez wspólników, radę nadzorczą, bądź komisję rewizyjną w przypadku spółki z o.o. oraz przez radę nadzorczą w przypadku spółki akcyjnej. Likwidatorami są członkowie zarządu, chyba że umowa spółki lub uchwała wspólników (odpowiednio: statut lub uchwała walnego zgromadzenia w przypadku spółki akcyjnej) stanowią inaczej.

Członkiem zarządu, członkiem rady nadzorczej, komisji rewizyjnej albo likwidatorem może być wyłącznie osoba fizyczna mająca pełną zdolność do czynności prawnych.

Zgodnie z artykułem 18 kodeksu spółek handlowych [dalej: k.s.h.] osoba skazana prawomocnym wyrokiem za przestępstwa z k.s.h. lub kodeksu karnego [dalej: k.k.], z mocy prawa nie może pełnić funkcji w organach spółek prawa handlowego, § 2 art. 18 k.s.h. wyczerpująco określa katalog przestępstw:

– w rozdziale XXXIII k.k., czyli przestępstwa przeciwko ochronie informacji (art. 265 – 269b k.k.), np.  ujawnianie informacji niejawnych o klauzuli tajne i ściśle tajne, ujawnianie tajemnicy służbowej, nielegalne uzyskiwanie informacji dla kogoś nieprzeznaczonej, niszczenie informacji, sabotaż komputerowy;

– w rozdziale XXXIV k.k., zatytułowanym przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentów, np. fałszerstwa, posługiwanie się cudzym dokumentem tożsamości, niszczenie dokumentów;

– w rozdziale XXXV k.k., zatytułowanym przestępstwa przeciwko mieniu, np. kradzież, kradzież z włamaniem, przywłaszczenie, oszustwo, rozbój, paserstwo, oszustwo komputerowe;

– w rozdziale XXXVI k.k., zatytułowanym przestępstwa przeciwko obrotowi gospodarczemu, np. przestępstwa nadużycia zaufania art. 296 k.k., oszustwa finansowego, oszustwa ubezpieczeniowego, prania brudnych pieniędzy, udaremnienia zaspokojenia wierzycieli, wyzysku;

– w rozdziale XXXVII k.k. – przestępstwa przeciwko obrotowi pieniędzmi i papierami wartościowymi, takie jak fałszowanie pieniędzy lub znaków urzędowych;

– 585 k.s.h. – przestępstwo niezgłoszenia upadłości, pomimo powstania warunków uzasadniających upadłość;

– 587 k.s.h. – podawanie nieprawdziwych informacji w wykonywaniu obowiązków wobec spółki albo przedstawianie ich organom spółki, władzom państwowym lub osobie powołanej do rewizji;

– 590 k.s.h. – umożliwienie bezprawnego głosowania na walnym zgromadzeniu;

– 591 k.s.h. – branie udziału w bezprawnym głosowaniu na walnym zgromadzeniu lub wykonywaniu praw mniejszości.

Jak zatem wygląda to w praktyce?

Powołanie osoby skazanej do organów nowotworzonej spółki

Bez względu na tryb rejestracji spółki (przypomnijmy, że aktualnie wniosek o rejestrację nowego podmiotu może być składany elektronicznie, w trybie S24, lub tradycyjnie, poprzez zawiązanie spółki przed notariuszem i złożenie papierowego wniosku o rejestrację w biurze podawczym właściwego sądu rejestrowego), sąd każdorazowo bada, zwracając się z zapytaniem do Biura Informacji Krajowego Rejestru Karnego o status osoby wskazanej jako np. członek zarządu. Osoba spełniająca negatywną przesłankę, o której mowa w art. 18 § 2 k.s.h., nie ma uprawnień do pełnienia funkcji wskazanych w art. 18 § 1 k.s.h. W związku z tym jakakolwiek uchwała w zakresie powołania takiej osoby nie będzie wywoływać żadnych skutków, a sąd odmówi rejestracji podmiotu.

Sytuacja członka zarządu skazanego prawomocnie w trakcie trwania mandatu

Skazanie prawomocnym wyrokiem karnym za przestępstwa określone w art. 18 k.s.h. powoduje wygaśnięcie mandatu członka zarządu spółki (lub innej funkcji). Zgromadzenie Wspólników powinno niezwłocznie wskazać i powołać nowe osoby w miejsce uprzednio skazanych, pełniących funkcje w ich organach. Zdarzają się jednak sytuacje, kiedy osoby skazane nadal faktycznie pełnią dotychczasowe funkcje. W takiej sytuacji będziemy mieć do czynienia z działaniami wyłącznie pozornymi, jak już zostało to wskazane wyżej, czynności wykonywane przez skazaną prawomocnie członka zarządu są nieważne i nie wywołują żadnych skutków prawnych.

Konsekwencją wygaśnięcia mandatu jest naturalnie zwolnienie członka zarządu na przyszłość z odpowiedzialności za długi spółki na podstawie art. 299 k.s.h.

Jak długo trwa zakaz pełnienia funkcji dla prawomocnie skazanego członka zarządu?

Zakaz, o którym mowa w przepisie art. 18 § 2 k.s.h., ustaje z upływem piątego roku od dnia uprawomocnienia się wyroku skazującego, jednakże nie może zakończyć się wcześniej niż z upływem trzech lat od dnia zakończenia okresu odbywania kary.

Czy istnieją okoliczności uzasadniające zwolnienie z zakazu obejmowania lub kontynuowania funkcji w organach spółek?

W przypadku przestępstw kwalifikowanych jako nieumyślne istnieje możliwość uzyskania zwolnienia z zakazu pełnienia funkcji. Wyczerpujące informacje na ten temat będą przedmiotem kolejnego wpisu. Zapraszamy 🙂