Menu

Jesteś tutaj:

06.12.2017 | Egzekucja z udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością

Pozytywne zakończenie sporu sądowego czy uzyskanie sądowego nakazu zapłaty to często dopiero początek niełatwej drogi wierzyciela, próbującego odzyskać swoje należności. Brak dobrowolnej spłaty wymusza przekazanie sprawy do komornika, a i ta nie gwarantuje szybkiego, bezproblemowego odzyskania pieniędzy. Bywa, że w toku postępowania egzekucyjnego komornik ustala, że dłużnik nie posiada nieruchomości ani żadnych wartościowych ruchomości. Zdarza się i tak, że z jakichś powodów organ egzekucyjny nie jest w stanie spieniężyć majątku dłużnika.

W jaki sposób wierzyciel może egzekwować swoje prawa w sytuacji, kiedy dłużnik posiada udziały w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością? Egzekucja z takim przypadku rządzi się własną specyfiką.

Od początku zatem. Wierzyciel posiadając tytuł egzekucyjny opatrzony klauzulą wykonalności kieruje do komornika wniosek o wszczęcie egzekucji, w którym ma prawo wskazać z jakich składników majątku egzekucja powinna być prowadzona. Udziały w spółce prawa handlowego, więc również w spółce z o.o., jeśli takie dłużnik posiada, są składnikiem mienia i mogą być przedmiotem zajęcia i w konsekwencji – egzekucji. Stosownie do przepisów kodeksu postępowania cywilnego komornik może zająć udział wspólnika w spółce handlowej albo prawa z tytułu udziału w spółce, którymi wspólnik na prawo rozporządzać.

Komornik zobowiązany jest powiadomić o zajęciu spółkę, w której udziały zostały zajęte oraz zgłosić fakt zajęcia sądowi rejestrowemu. Komornik zawiadamia również dłużnika informując go o zakazie zbywania i obciążania zajętych udziałów oraz o zakazie pobierania świadczeń związanych z zajętych udziałów.

Egzekucja z udziałów powinna, co do zasady, nastąpić poprzez zaspokojenie się wierzyciela z dochodów, jakie te udziały przynoszą. W przypadku spółki z o.o. takim dochodem będzie najczęściej dywidenda. W sytuacji, kiedy udziały zostają zajęte dłużnik traci wszelkie prawa majątkowe z nimi związane. Z chwilą zajęcia udziałów prawa te nabywa wierzyciel egzekwujący. Istnieją jednak pewne ograniczenia, warto wspomnieć, że wierzyciel nie może wykonywać niektórych praw korporacyjnych wspólnika, takich jak uczestnictwo w zgromadzeniu wspólników czy podejmowanie uchwał w zastępstwie dłużnika.

Co zaś w przypadku, kiedy dochodzi do sprzedaży udziałów w drodze egzekucji komorniczej? W pierwszej kolejności komornik powołuje biegłego, którego zadaniem jest wycena wartości udziałów. Po uzyskaniu wyceny komornik może je sprzedać w trybie tzw. wolnej ręki, po upływie 14 dni od oszacowania. Cena sprzedaży musi wynieść co najmniej ¾ wartości wskazanej przez biegłego. Jeżeli sprzedaż z wolnej ręki okaże się niemożliwa, komornik zbywa udziały w trybie licytacji publicznej.

Część umów spółek konstruowana jest w taki sposób, by ograniczyć możliwość zbywania udziałów przez ich właścicieli bez wiedzy i zgody pozostałych udziałowców. Cel to przede wszystkim kontrolowanie tego, by nikt spoza pierwotnego grona wspólników nie mógł stać się współwłaścicielem spółki (żaden z udziałowców bez zgody pozostałych nie mógł zbyć swoich udziałów). W takich sytuacjach, kiedy komornik egzekwuje prawa z udziału, którego zbycie umowa spółki uzależnia od zgody spółki lub w inny sposób ogranicza, sama spółka ma prawo przedstawić osobę, która nabędzie udział. W takim przypadku komornik powinien zawiadomić sąd rejestrowy o zamiarze sprzedaży udziału, a sąd z kolei zawiadomić spółkę. Spółka z o.o. w terminie dwóch tygodni wskazuje następnie nabywcę udziału i składa wniosek o wycenę udziału. Komornik związany jest wskazaniem kupującego przez spółkę, jednak cena udziału określana jest przez biegłego, co chroni prawa wierzyciela i zapewnia, że cena kupna odpowiadać będzie rzeczywistej wartości rynkowej udziału.

W praktyce obrotu gospodarczego tego typu zastrzeżenia są bardzo często spotykane w umowach spółek z o.o. w zamyśle chroniąc spółki przed pojawieniem się w nich nieznanych udziałowców, stąd też właśnie ten tryb sprzedaży pojawia się najczęściej w przypadku egzekucji z udziałów.