Menu

Jesteś tutaj:

01.03.2019 | 1 marca – co nowego pojawiło się w kodeksie spółek handlowych?

Wchodząca dziś w życie nowelizacja kodeksu spółek handlowych wprowadza kilka istotnych zmian  w funkcjonowaniu spółek kapitałowych. Co się zmieniło?

Rezygnacja z funkcji członka zarządu. Od dzisiaj będzie trudniej złożyć rezygnację z funkcji w zarządzie. To zagadnienie omówiliśmy obszernie w poprzednim wpisie: http://spolka.org/ostatni-czlonek-zarzadu-zrezygnuje-juz-latwo/.

Spółka z o.o. w organizacji a zmiana umowy spółki. W doktrynie przeważa pogląd, że zmiana odbyć się powinna poprzez odbycie zgromadzenia wspólników spółki z o.o. w organizacji, na którym wspólnicy postanowią o zmianie umowy spółki. Byłaby to procedura identyczna,  jak w przypadku zmiany umowy spółki z o.o. już wpisanej do rejestru. Inni pogląd mówi, że zmiana umowy spółki z o.o. w organizacji wymaga zawarcia umowy według ogólnych reguł Kodeksu cywilnego. To drugie stanowisko zaaprobował Sąd Najwyższy w orzeczeniu z 25 lutego 2009 r. (sygn. akt II CSK 489/08). Za drugą koncepcją opowiedziano się również w ustawie, postanawiając że zmiana umowy spółki z o.o. w organizacji wymaga zawarcia umowy przez wspólników. Przepisu nie stosuje się jednak do umowy spółki z o.o. zawartej przy wykorzystaniu wzorca umowy.

Jak ta różnica wygląda w praktyce? Umowny tryb zmiany umowy spółki zakłada jednomyślność wszystkich wspólników – jest to niezwykle istotne z punktu widzenia ochrony praw wspólnika w spółce – może dotyczyć np. jego udziału w kapitale zakładowym, udziału w zyskach i innych prawach majątkowych, a także celu, jaki wspólnicy zobowiązali się realizować, zawierając umowę spółki. Mając to na uwadze, postanowiono w opisywanym przypadku wyłączyć stosowanie przepisów k.s.h. dotyczących zmiany umowy spółki z o.o. w drodze uchwały wspólników, ponieważ do skutecznego podjęcia uchwały wspólników w sprawie zmiany umowy spółki wystarczy, co do zasady, kwalifikowana większość dwóch trzecich głosów.

Zwołane zgromadzenie można odwołać. Nowelizacja umożliwia zwołującemu zgromadzenie również jego odwołanie (art. 235 § 4). Dotychczas dyskusyjne było, czy  w ogóle można odwołać zgromadzenie wspólników. Aktualnie zgromadzenie już na pewno można odwołać, jednak problem polega na tym, że ustawodawca nie określił ani sposobu, ani terminu jego odwołania. Reguły określające zwoływanie zgromadzeń są precyzyjnie, stąd przepisy mówiące o odwołaniu też takie być powinny.

Tryb zwołania zgromadzenia ma służyć zabezpieczeniu praw wspólników. W sytuacji, gdyby nieprawidłowo powiadomiono o zgromadzeniu lub nie zastosowano prawidłowego porządku obrad, ryzyko naruszenia praw wspólników byłoby znaczne. Podobnie przy odwołaniu. Nowa regulacja nie wskazuje, jak procedura odwołania powinna wyglądać, w art. 235 i dodanym do niego §4 nie znajdujemy żadnych zapisów mówiących o formie czy terminie odwołania. A to otwiera drogę do nadużyć, szczególnie wówczas, gdy mówimy np. o przypadkach skonfliktowania wspólników, prób uzyskiwania przewagi etc.

Nowelizacja powinna precyzować jednoznacznie tryb i termin odwołania zgromadzenia, dając pewność, że osoby, które były poinformowane o zgromadzeniu, dowiedziały się także, że to zgromadzenie jednak się nie odbędzie. W przeciwnym razie może dojść do sytuacji, że niektórzy wspólnicy dostaną powiadomienie o odwołaniu i nie przyjdą, inni nie dostaną i przyjdą.  Jeżeli ci ostatni podejmą uchwały, będą one obarczone wadami proceduralnymi. To otwiera drogę do realnych komplikacji i problemów.

Wypłata z zysku. Jeżeli zgromadzenie wspólników nie określi terminu wypłaty dywidendy, jej wypłata powinna nastąpić niezwłocznie po dniu dywidendy (którym jest zazwyczaj dzień podjęcia uchwały o podziale zysku) – tak brzmi nowa treść przepisu regulującego termin wypłaty zysku wspólnikom. Obecnie, jeżeli zgromadzenie wspólników nie skorzysta z uprawnienia do wyznaczenia dnia wypłaty dywidendy, dzień ten może być określony przez zarząd (radę nadzorczą, w przypadku spółki akcyjnej). Brak jest jednak ograniczeń czasowych na podjęcie przez zarząd stosownej uchwały. Przedmiotowa regulacja ma na celu zapewnienie, że dzień wypłaty zysku wspólnikom nie będzie odkładany w nieskończoność.

Jednakże, gdy spółka osiągnęła stratę albo gdy zysk został osiągnięty przez spółkę w wysokości niższej niż przewidywano, wspólnicy zobowiązani będą do zwrotu wypłaconych im na poczet zysku zaliczek, odpowiednio, w całości albo w części (w wysokości różnicy pomiędzy zaliczką wypłaconą a zaliczką należną wspólnikowi). Dotychczas podstawy zwrotu przez wspólników wypłaconej zaliczki doszukiwano się w art. 198 Kodeksu spółek handlowych albo w art. 410 Kodeksu cywilnego. Każda z tych podstaw jest jednak w doktrynie podważana.

Zawarcie umowy bez umocowania. Dotychczas brakowało w polskim ustawodawstwie regulacji, która stanowiłaby o tym, czy umowę zawartą przez osobę nieposiadającą umocowania do zawarcia takiej umowy lub z przekroczeniem umocowania a działającą w imieniu osoby prawnej, osoba prawna, za którą czynność została dokonana, może następnie potwierdzić.

Regulacja stanowiąca, że w sytuacji, gdy zawierający umowę nie ma umocowania albo przekroczy jego zakres, ważność umowy zależy od jej potwierdzenia przez osobę, w której imieniu umowa została zawarta znajduje się w Kodeksie cywilnym (art. 103 Kodeksu cywilnego). Obecnie jest ona stosowana w drodze analogii na gruncie funkcjonowania spółek handlowych, choć nierzadko odpowiednie stosowanie tej regulacji budzi wątpliwości, ponieważ nie odnosi się ona wprost do organu osoby prawnej. Część przedstawicieli doktryny uważa, że stosowanie tej regulacji w drodze analogii nie jest prawidłowe, a więc czynność dokonana przez osobę działającą jako organ osoby prawnej bez umocowania albo z przekroczeniem kompetencji jest nieważna z mocy prawa i nie można jej w późniejszym czasie potwierdzić.

Mając to na uwadze, postanowiono wprowadzić do Kodeksu cywilnego analogiczną regulację (jak w art. 103 Kodeksu cywilnego) odnoszącą się bezpośrednio do działającego jako organ osoby prawnej. Celem takiego zabiegu jest jednoznaczne umożliwienie potwierdzania przez osobę prawną umów, które zostały zawarte w jej imieniu bez umocowania lub z przekroczeniem jego zakresu. Można przewidywać, że pozwoli to uniknąć wielu sporów sądowych, a przede wszystkim wpłynie pozytywnie na bezpieczeństwo obrotu prawnego.

Tryb obiegowy dla wszystkich uchwał. Uchylenie § 4 w art. 231 Kodeksu spółek handlowych ma na celu dopuszczenie pisemnego głosowania także w sprawach, które są przedmiotem zwyczajnego zgromadzenia wspólników tj. związanych z zatwierdzeniem sprawozdania finansowego spółki. W celu przeprowadzenia głosowania pisemnego, należy uzyskać pisemną zgodę wszystkich wspólników na przeprowadzenie głosowania pisemnego. Po przesłaniu wszystkim wspólnikom jednobrzmiącego projektu uchwały poddanej pod głosowanie pisemne wraz ze wskazaniem terminu oddania głosu, każdy ze wspólników głosuje tam, gdzie obecnie się znajduje, bez konieczności spotykania się z innymi w tym samym miejscu i o tym samym czasie.

Większość przedstawionych zmian należy ocenić pozytywnie. Nie są to zmiany rewolucyjne i w dalszym ciągu nie dotykają jeszcze wielu ważnych kwestii w funkcjonowaniu spółek kapitałowych, jednak w znacznej mierze potwierdzają to, co było w praktyce stosowane już od dawna lub regulują te kwestie, które były do tej pory szeroko dyskutowane w doktrynie.

Żródło dodatkowe: Rzeczpospolita, Prawo co dnia